Stanisław Bełza

ŚLĄSK MUSI BYĆ NASZ

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

II.

ŚLĄSK MUSI BYĆ NASZ!

Stanisław Bełza

Mojemu Synowi 
WITOLDOWI
pierwszemu Dyrektorowi Polakowi Bibljoteki miejskiej w odzyskanej Bydgoszczy,
z życzeniem by w niej usłał gniazdo kulturalne dla pożytku Wielkopolski i jej szerszej Ojczyzny, — 

ofiaruje JEGO OJCIEC.

„W szyszaku i zbroi,
Niemiec na koniu nieruchomy stoi.
Oczy utkwiwszy w nieprzyjaciół szaniec,
Nabija strzelbę i liczy różaniec".

(Konrad Walenrod. Ze wstępu do poematu).

„Synu, plony wiosenne, żywo
do grobu wtrącone,
To są ludy podbite.
Synu, piaski z za morza burzą
pędzone — to Zakon".

(Konrad Walenrod Z rozmowy Kiejstuta z Walterem).

I.

Kiedy mi przypadł w udziale zaszczyt zagajenia krótkiem przemówieniem wstępnem tej narodowej uroczystości, która świadcząc o umiłowaniu przez nas Śląska, jednocześnie symbolizuje to umiłowanie w owocnym dla niego czynie, i zabrałem się do nadania przemówieniu temu literackiego kształtu, stanęły mi na pamięci te słowa genjalnego naszego wieszcza z wielkiego jego poematu, który opromieniony blaskiem genjuszu porodziła tak szczytna miłość Ojczyzny, że podobnej nie zna poezja całego świata.

I powtarzając je sobie w duchu, na skrzydłach myśli przeniosłem się z czasów dawnych, odtworzonych tak niepospolicie przez największego naszego poetę, do czasów dzisiejszych, skąpanych w oceanie łez i krwi przez tego, którego słowami temi tak on scharakteryzował, i zadałem samemu sobie zapytanie, aźali upodobniony przez niego w dniach tryumfu wojennego i szczęścia w Walenrodzie do piasków burzą pędzonych i jak burza niszczących dokoła wszystko, — w dniach niedoli, jakie świeżo zakończona wojna na niego sprowadziła, śladem dotkniętych srogą ale zasłużoną karą, wszedł on w siebie, i skupiwszy się w sobie rozpoczął duchową pracę, by z czynnika niszczącego wszystko i wszystkich dokoła, stał się czynnikiem twórczym błogosławieństwa i pokoju.

Takie pytanie zadałem sam sobie i oto jaką otrzymałem na nie odpowiedź.

Zaledwie ta straszna wojna ukończoną została, i krwawa pięść grożąca wolności całego świata uległa skruszeniu, paru wybitnych amerykańskich publicystów opuściło przystań Nowego Jorku, i przedostawszy się przez straże wojenne Francyi nad Renem, wkroczyło na ziemię niemiecką, by przekonać się naocznie nie o tem, jak ta ziemia po wojnie się przedstawiała, bo nikt jej nie pokrył zgliszczami i ruinami, jakiemi obsiadujący ją Teutoni zasypali Belgję, Francyę i Polskę, ale jak wyglądali ci, którzy ochroniwszy swój kraj od zniszczenia, wszędzie gdzie przeszli pozostawili po sobie urągający Bogu i ludziom krwawy ślad.

Interesowało ich wielce, czy dotknięci karą zasłużoną za czyn, za który obaliwszy cezara swojego, zrzucali na jego barki odpowiedzialność, uderzyli się w piersi, i w włosiennice przyobleczeni, zabrali się, w rozpatrywaniu dokonanych win do pracy nad duchowem odrodzeniem, na wiek wieków zabezpieczającej ludzkość od tego, co wedle nich, dzięki jedynie temu, którego tron przed chwilą wywrócili, stało się udziałem świata. Zajechali więc do Kolonii, zwiedzili Frankfurt nad Menem, Karlsruhe, Studgard i Monachium i przez Lipsk i Drezno dotarli do Berlina, gdzie socjalistyczny przeważnie, a więc najbardziej wrogi arbitralnemu rządowi Wilhelma 11-go rząd, organizowałoje zastępy. Wszędzie w przejeździe swoim wchodzili oni w stosunki z wpływowymi mężami Niemiec, ocierali się o przedstawicieli nauki, prasy, wielkiego przemysłu i handlu, a aby obraz, który chcieli mieć przed oczami, o ile można, jednostronnym nie był, nie pozostawali nigdzie na stronie młodzieży uniwersyteckiej i kobiet. Wędrówka ich po Niemczech trwała parę miesięcy, a że wszędzie spisywali swoje wrażenia, więc gdy powrócili za ocean, utworzyła się z nich wiązanka obszerna i ciekawa, z którą po powrocie zapoznali swoich rodaków. I oto co odsłonili im i światu całemu, co ukazali żądnym widoku prawdziwego obrazu powojennych, demokratycznych rzekomo już nawskroś, wyzwolonych z więzów Berlina, Niemiec? Że na całej przestrzeni od Renu po Spreę i od granic Szwajcaryi i Czech po morze Północne i Bałtyk, w rzeczywistości nic się nie odmieniło, że śladów skruchy nigdzie w przejeździe swoim po Niemczech nie dostrzegli, że wszystko czemu się tam przyglądali, dyszy żądzą zemsty za przegranę, chęcią ponownego rozpętania przy nadarzonej okoliczności furyi wojennej, zatopienia świata całego w potokach nowej krwi.

Jeżeli obraz takiego stanu dzisiejszej niemieckiej duszy, wszystkim przyjaciołom pokoju i zgodnej pracy ludów dla szczęścia powszechnego, ręce nakazuje łamać w rozpaczy, dla Polski świeżo z grobu do życia politycznego uniesionej, groźnem jest niezmiernie ostrzeżeniem. Bo jeżeli Prusak dyszy dziś nienawiścią do Zachodu, który go na ziemię powalił — nienawiścią swoją do nas przejęty jest w stopniu przechodzącym granice wszelkie, bo jeżeli oddanie Francyi Alzacyi i Lotaryngii przejmuje go boleścią wielką, pozbycie się Wielkopolski, Prus Królewskich i Kaszub wprawia go we wściekłości szał. Czemu tak? Bo instynktem rabusia czuje, czem są dla niego te dzielnice, bo wie o tem, że jak posiadłszy je drogą przeniewierstwa i gwałtu sto kilkadziesiąt lat temu, z niewiele znaczącego państewka stał się mocarstwem potężnem, tak z chwilą utraty ich powraca do tego czem był, podczas gdy jego sen o opanowaniu wschodu Europy, pryska jak bańka mydlana. Więc wytęża wszystkie siły aby nam odebrać to co nam oddać został zmuszony, kuma się z wewnętrznym i zewnętrznym naszym wrogiem, a ponieważ świadom jest doskonale tego, iż szatańskich swoich zamiarów nie urzeczywistni o ile Polska silną będzie, stara się ją za wszelką cenę politycznie i ekonomicznie osłabić. Gdyż ona jedna zagradza mu, o ile jest silna, drogę na Wschód, ona jedna odcina go od naturalnego sprzymierzeńca jego, Rosji, z którą bandycką spółkę, zawiązaną za czasów Fryderyka II i Katarzyny, pragnąłby wznowić, by, że się posłużę wierszem Krasickiego, „srogim bułatem znów przelęknionym zawiadować światem".

Że tak jest, z tem się on wcale nie tai.

W sześć miesięcy po zawieszeniu broni i ucieczce Wilhelma 11-go do Holandyi, znany publicysta amerykański Frankmands, udzielił korespondentowi waszyngtońskiego Times'a kopję listu, jaki napisał do niego Erzberger, wybitny działacz polityczny niemiecki i ówczesny minister. List ten miałem sposobność odczytać w amerykańskiem piśmie w oryginale, i gdybym z dziejów nie wiedział czem jest Prusak, przekonałby mnie on o tem jaknajdowodniej. Rozwija w nim

Erzberger plany Niemiec, mówi o związku przyszłym ich z Rosyą, z którą do spółki chce w przyszłości zawładnąć Europą i nie tai się z tem, że nikt inny tylko Polska zagradza Niemcom do tego drogę. Oto słowa, jakie wynotowałem sobie z tego listu: „Jeżeli powiedzie się nam przeszkodzić—pisze Erzberger—w zbudowaniu silnej Polski, tedy przyszłość przedstawi się nam jasno. Dla tego nie powinniśmy tracić odwagi, lecz prowadzić dalej bezustanku naszą robotę, mając ciągle na uwadze olbrzymią nagrodę (gigantic recompense), którą obiecujemy sobie osiągnąć". Więc „zemsta, zemsta na wroga, z Bogiem i choćby mimo Boga", żądza ścisłego związku z barbarzyńską Rosyą, mniejsza z tem carską czy bolszewicką, podstawianie na każdym kroku nogi Polsce, by ją osłabić, a potem doszczętnie zgnieść — oto co ożywia teraz całe prawie Niemcy, takie same po wojnie, jak przed wojną, oto co z nich tworzy wulkan, który przy sprzyjających okolicznościach, jak Wezuwiusz Herkulanum i Pompeę zasypie Europę lawą. Ale przedewszystkiem nas. Bo my wolni i potężni stanowimy barjerę w przyszłym ich niszczycielskim pochodzie, my targamy nici ich zamiarów. Nici te wzmocnić, nas obezsilnić, oto co w tej chwili zaprząta przedewszystkiem zbiorową głowę dzisiejszych Niemiec, oto co stać nam winno na pamięci wciąż.

I myśli nasze i duchy, za nakazem wielkiego wieszcza zestrzelać w jednem i jedynem ognisku.

W ognisku starań i wysiłków, by do tego nie dopuścić. Jak nie dopuścić?

Koniec wersji demonstracyjnej.

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej